Jak już omówiliśmy sobie to w poprzednim wpisie, małżonek wyłącznie winny rozpadu małżeństwa może i musi liczyć się z obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz małżonka niewinnego.
Obowiązek ten wynikał będzie z art. 60 § 2 KriO (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
Zobowiązanie to często określane jest jaki tzw. rozszerzony obowiązek alimentacyjny.
Dlaczego tak się dzieje?
Otóż jego przesłanką nie jest popadnięcie w tzw. niedostatek, o którym mówi § 1 w/w przepisu.
Kwestie niedostatku omówimy w jednym z kolejnych wpisów.
Na samym wstępie należy zauważyć, iż wskazany powyżej rozszerzony obowiązek alimentacyjny, wynikający z art. 60 § 2 KriO (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
warunkowany jest wystąpieniem dwóch podstawowych przesłanek – pierwszą z nich jest wzmiankowane już wcześniej orzeczenie rozwodu z winy tylko jednego małżonka, drugą natomiast, istotne i znaczące pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, które jednak nie niesie za sobą cech tak zwanego niedostatku.
Wydaje mi się, iż przesłanka dotycząca orzeczenia rozwodu wyłącznie z winy jednego z małżonków nie wymaga szerszego omówienie – będzie to bowiem wynikać wprost z wyroku rozwodowego.
Co jednak należy rozumieć pod pojęciem pogorszenia sytuacji materialnej, które jednak nie jest niedostatkiem?
„Wykładnia przesłanki „istotnego pogorszenia sytuacji materialnej małżonka niewinnego” powinna polegać na porównywaniu każdorazowej sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, które by istniało, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie” (por. J. Sasiak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 60.)
Dalej należy wskazać, iż „przez pojęcie sytuacji materialnej należy rozumieć „stosunek ilości środków potrzebnych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, do tej ilości środków, jakimi małżonek niewinny może rzeczywiście rozporządzać”, ustalany z uwzględnieniem skali dochodów małżonka oraz jego uzasadnionych wydatków, np. na utrzymanie mieszkania, leki czy wyżywienie (por. J. Sasiak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, art. 60.).
W sprawie rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego wypowiadał się także Sąd Najwyższy, który stwierdził, między innymi, iż „orzekając o żądaniu małżonka niewinnego zasądzenia alimentów na podstawie art. 60 § 2 k.r.o. sąd powinien porównać sytuację, w jakiej małżonek niewinny znajdzie się po rozwodzie, z sytuacją, w jakiej by się znajdował, gdyby pożycie małżonków funkcjonowało prawidłowo.” (por. Wyrok SN z 28.10.1980 r., III CRN 222/80, OSNC 1981, nr 5, poz. 90.)
W innym orzeczeniu, tym razem Sądu Apelacyjnego w Katowicach, czytamy jednak, że:„Uregulowanie z art. 60 § 2 kro nie daje małżonkowi niewinnemu prawa do równej stopy życiowej z małżonkiem zobowiązanym, lecz daje mu prawo do bardziej dostatniego życia poprzez przyczynienie się w odpowiednim zakresie do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb, chociażby nie znajdował się w niedostatku.” (Wyrok SA w Katowicach z 15.07.2004 r., I ACa 375/04, LEX nr 147143).
Omawiając kwestię rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego, moim zdaniem warto jeszcze sięgnąć do jednego orzeczenia, tym razem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu,, w którym czytamy: „W przypadku art. 60 § 2 k.r.o. celem tego uregulowania jest zapobieżenie sytuacji, w której rozwód miałby spowodować pogorszenie w istotny sposób sytuacji materialnej małżonka niewinnego w porównaniu z sytuacją, w której znajdowałby się w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie. Zasady słuszności mogą w sposób prawidłowy wyważyć rozstrzygnięcie, jaki w konkretnej sprawie zakres przyczynienia się małżonka winnego może być uznany za „odpowiedni”. Z reguły będzie on się znajdował pomiędzy granicą, poniżej której leży niedostatek, a granicą, której przekroczenie byłoby zrównaniem stopy życiowej obojga rozwiedzionych małżonków. Obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie sięga tak daleko, aby miał on zapewnić byłemu małżonkowi równą stopę życiową, jednakże nie jest przy tym ograniczony do zaspokajania tylko tych usprawiedliwionych potrzeb, o których mówi art. 60 k.r.o. w § 1.” (Wyrok SA we Wrocławiu z 7.05.2018 r., I ACa 148/18, LEX nr 2977702.).
Dużo tego wszystkiego i brzmi to bardzo skomplikowanie?
Wszystkie powyższe kwestie postaram się rozjaśnić w następnym wpisie.
Autorem niniejszego wpisu jest adw. Mateusz Stanisławek – partner w kancelarii Gałkowski, Raczek i Partnerzy Adwokaci i Radcy Prawni w Bielsku – Białej.
Artykuł w żadnym wypadku nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie, lecz ma tylko i wyłącznie charakter czysto informacyjny.
W celu uzyskania pomocy lub porady prawnej w Państwa konkretnej i indywidualnej sprawie, można skontaktować się z nasza kancelarią.
