W poprzednich artykułach poruszałem kwestie dotyczące rozszerzonego obowiązku alimentacyjnego wynikającego z art. 60 paragraf 2 KriO (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
Myślę, że kwestie dotyczące tego zagadnienia zostały omówione dość szeroko i precyzyjnie.
Zacząłem też opisywać sprawy związane z podstawowym obowiązkiem alimentacyjnym wynikającym z art. 60 paragraf 1 KriO (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
Jak sobie zapewne przypominacie, jeżeli chodzi o podstawowy obowiązek alimentacyjny, to może on występować w większej ilości przypadków, nawet w sytuacji orzeczenia rozwodu bez winy któregokolwiek z małżonków.
Czy w związku z tym, nie ma żadnych ograniczeń w zakresie dochodzenia tego roszczenia?
Otóż jak być może sobie przypominacie art. 60 paragraf 1 KriO (Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
wskazuje wprost w swojej treści zasadniczą i podstawową przesłankę dotyczące tegoż obowiązku.
Chodzi tu o tzw. niedostatek wskazany w w/w przepisie.
Co należy rozumieć pod tym pojęciem?
Potoczne znaczenie tego sformułowania wydaje się raczej oczywiste i stosunkowo nieskomplikowane – to znaczy trudna czy nawet bardzo trudna sytuacja majątkowa / materialna, powodująca niemożliwość zaspokojenia podstawowych i uzasadnionych potrzeb egzystencjalnych.
Jak to bywa w praktyce sądowej w powyższym zakresie warto jednak, uzupełniająco sięgnąć do tak zwanego orzecznictwa sądowego i pochylić się nad tą kwestią w ujęciu judykatury – innymi słowy przekonać się jak pojęcie niedostatku definiuje i wykłada tak zwane orzecznictwo sądowe.
W tym miejscu chciałbym zacytować wprost, kilka rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, które bez wątpienia będą pomocne w zrozumieniu tego zagadnienia z prawnego punktu widzenia.
„W niedostatku znajduje się ten, kto nie może własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części; a usprawiedliwione potrzeby te takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku.” (por. Wyrok SN z 7.09.2000 r., I CKN 872/00, LEX nr 530682).
„Przesłanką przewidzianego w art. 60 § 1 k.r.i.o. obowiązku alimentacyjnego jest stan niedostatku małżonka uprawnionego oraz że stan ten występuje wtedy, gdy uprawniony nie jest w stanie własnymi siłami zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb.” (por. Wyrok SN z 28.06.2000 r., IV CKN 662/00, LEX nr 530594).
„Prawidłowe wyłożenie ustawowego pojęcia „niedostatku”, którym posługuje się art. 60 § 1 k.r.o., wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności charakteryzujących życiowe i majątkowe położenie rozwiedzionego małżonka domagającego się świadczenia alimentacyjnego od byłego współmałżonka. Mieć należy przy tym na uwadze, iż do przyjęcia niedostatku wystarcza, że środki uprawnionego nie są dostateczne do samodzielnego utrzymania się, nie jest zaś konieczne ustalenie, że uprawniony w ogóle nie ma żadnych środków do utrzymania się; chodzi tu o sytuację, w której osoba uprawniona nie może w pełni zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb”. (por. Wyrok SN z 7.10.1999 r., I CKN 146/98, LEX nr 1216917).
„Stan niedostatku zachodzi wtedy, gdy uprawniony nie ma w ogóle lub nie ma dostatecznych własnych środków utrzymania, które mogłyby zaspokoić jego usprawiedliwione potrzeby. W niedostatku znajdują się osoby, które nie mają żadnych lub wystarczających możliwości zarobkowych lub majątkowych. Będą to np. osoby niezdolne do pracy z powodu choroby lub podeszłego wieku, nie pobierające renty w ogóle lub pobierające ją w wysokości nie pozwalającej na pokrycie wszystkich ich usprawiedliwionych potrzeb, jeśli oczywiście nie mają majątku, z którego te potrzeby mogłyby być zaspokojone.” (Wyrok SN z 5.05.1999 r., III CKN 146/99, LEX nr 1211843).
Jak zatem widać orzecznictwo sądowe podchodzi do zagadnienie niedostatku w sposób zbliżony do potocznego znaczenia tego słowa.
W kolejnym wpisie postaram się omówić dalsze kwestie dotyczące obowiązku alimentacyjnego wynikającego z art. art. 60 § 1 k.r.o.
Autorem niniejszego wpisu jest adw. Mateusz Stanisławek – partner w kancelarii Gałkowski, Raczek i Partnerzy Adwokaci i Radcy Prawni w Bielsku – Białej.
Artykuł w żadnym wypadku nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie, lecz ma tylko i wyłącznie charakter czysto informacyjny.
W celu uzyskania pomocy lub porady prawnej w Państwa konkretnej i indywidualnej sprawie, można skontaktować się z nasza kancelarią.
